Wełniany sweter: jak wybrać merino, alpakę albo kaszmir

Wełniany sweter, który nie gryzie i nie mechaci się po miesiącu: czym różnią się merino, lambswool, alpaka i kaszmir, jak ocenić dzianinę i gdzie go kupić.

Autor: Polska Picks · Opublikowano: · Zaktualizowano:

W skrócie

  • Dobry wełniany sweter ma wełnę na pierwszym miejscu składu, gęstą i sprężystą dzianinę oraz ściągacze, które po rozciągnięciu od razu wracają do kształtu.
  • Merino to najcieńsza z popularnych wełen owczych, dlatego najmniej kłuje i można ją nosić bezpośrednio na skórze.
  • Alpaka i kaszmir grzeją mocno przy małej wadze, ale kaszmir mechaci się najbardziej w pierwszych tygodniach noszenia, a alpaka łatwo się rozciąga.
  • Sweter z domieszką akrylu lub poliestru mechaci się trwale, bo mocne syntetyczne włókno trzyma kulki na powierzchni i nie pozwala im odpaść.
  • Wełniany sweter pierz rzadko, w 30°C, płynem bez enzymów, susz na płasko i chowaj na lato czysty, bo zabrudzona wełna przyciąga mole.

Mam w szafie dwa rodzaje swetrów: takie, które noszę od lat, i takie, które po jednym sezonie wyglądały, jakby przeżyły trzy. Część tańszych kupiłam w sieciówkach i nie wszystkie były złe, ale te z mieszanek z akrylem mechaciły się po kilku tygodniach, a jeden rozciągnął się po pierwszym praniu. Najlepiej służą mi wełniane swetry z małych polskich pracowni: przędza jest w nich miększa, dzianina gęstsza, a po kilku zimach wciąż trzymają kształt.

Dobry wełniany sweter to jedna z najrozsądniejszych rzeczy, jakie można kupić na zimę, pod warunkiem że wiesz, na co patrzeć. Poniżej piszę, czym różnią się rodzaje wełny, dlaczego jeden sweter gryzie, a drugi nie, i jak sprawdzić dzianinę w dłoni, zanim zapłacisz.

Rodzaje wełny w swetrach

Wełna merino

Merino to wełna owiec rasy merynos. Ma bardzo cienkie, mocno skręcone włókna, więc jest miękka, sprężysta i nie kłuje nawet na szyi. Dobrze reguluje temperaturę i długo nie przesiąka zapachem potu, dlatego cienki sweter z merino możesz nosić kilka dni z rzędu bez prania. Najczęściej spotkasz ją w cienkich swetrach pod marynarkę i w golfach.

Lambswool

Lambswool to wełna z pierwszego strzyżenia młodej owcy. Jest cieńsza i miększa niż wełna dorosłego zwierzęcia, ciepła i puszysta. Grzeje świetnie w klasycznych, grubszych swetrach, ale osoby z wrażliwą skórą mogą ją czuć przy szyi. Zwykła wełna owcza bez określenia rasy bywa jeszcze grubsza: bardzo trwała, lecz szorstka.

Alpaka

Alpaka pochodzi z runa alpak, zwierząt z rodziny wielbłądowatych. Jest ciepła przy małej wadze, miękka i ma lekki połysk. Nie zawiera lanoliny, czyli tłuszczu obecnego w wełnie owczej, więc bywa dobrym wyborem dla osób, które na lanolinę reagują. Określenie „baby alpaca” oznacza najcieńszą klasę włókna, a nie wełnę młodych zwierząt. Alpaka jest mniej sprężysta niż wełna owcza, więc luźno dziany sweter potrafi się z czasem wydłużyć.

Moher

Moher to włókno kozy angorskiej (nie mylić z angorą, która pochodzi od królika). Jest lśniące, lekkie i puszyste, często przędzone na jedwabnym rdzeniu. Grzeje bardzo dobrze jak na swoją wagę i słabo się mechaci, ale jego włoski potrafią łaskotać skórę. Najwygodniej nosić go na koszulę albo cienką bluzkę.

Kaszmir

Kaszmir to delikatny puch z podszerstka kóz kaszmirskich. Jest najmiększy z tej listy i bardzo ciepły przy niewielkiej grubości. Ma też wadę: w pierwszych tygodniach noszenia mechaci się bardziej niż inne wełny, zwłaszcza gdy przędza jest z krótkich włókien, a dzianina luźna.

Mieszanki

  • Wełna z poliamidem jest mocniejsza i wolniej się przeciera. Kilka procent poliamidu to rozsądny dodatek w skarpetkach i swetrach do intensywnego noszenia.
  • Wełna z kaszmirem jest miększa od samej wełny i zwykle trwalsza od samego kaszmiru.
  • Wełna z wiskozą lepiej się układa, ale na mokro słabnie i łatwiej się rozciąga.
  • Wełna z akrylem jest tańsza, ale gorzej oddycha, elektryzuje się i mechaci trwale.

Na sweter na zimę szukam składu, w którym wełna stanowi zdecydowaną większość. O tym, jak czytać procenty i certyfikaty, piszę w poradniku o etykietach na ubraniach.

Dlaczego jeden wełniany sweter gryzie, a drugi nie

Za drapanie odpowiada przede wszystkim grubość włókna, a nie sama wełna. Grubość mierzy się w mikronach, czyli tysięcznych częściach milimetra. Cienkie włókno ugina się, gdy dotyka skóry. Grube jest sztywne i jego końcówki kłują, więc im więcej grubych włókien w przędzy, tym mocniej sweter drapie.

W praktyce wygląda to tak: merino i kaszmir mają włókna na tyle cienkie, że większość osób nosi je bez problemu na gołej skórze, a zwykła wełna owcza bywa wyraźnie grubsza. Niektóre marki podają grubość włókna w opisie, na przykład „merino 18,5 mikrona”. Im mniejsza liczba, tym delikatniej.

Prawdziwa alergia na wełnę zdarza się rzadko. Swędzenie to zwykle mechaniczne podrażnienie skóry, a czasem reakcja na lanolinę albo na środki użyte przy barwieniu. Jeśli masz wrażliwą skórę, przyłóż sweter w sklepie do szyi albo do wewnętrznej strony nadgarstka na minutę i zobacz, co się dzieje.

Jak ocenić jakość swetra w dłoni

Ten test robię przed każdym zakupem, a przy zamówieniach online zaraz po rozpakowaniu:

  1. Przeczytaj metkę. W Unii Europejskiej skład włókien musi być podany na etykiecie w procentach, więc samo „wełna” w nazwie produktu to za mało.
  2. Rozciągnij dzianinę na dłoni i spójrz pod światło. Oczka powinny być równe, bez wyraźnie luźniejszych rzędów i prześwitów.
  3. Ściśnij fragment swetra w pięści na kilka sekund i puść. Dobra wełna sprężynuje i szybko się wygładza.
  4. Rozciągnij ściągacz przy mankiecie i na dole. Powinien od razu wrócić do kształtu, a nie zostać pofalowany.
  5. Potrzyj kciukiem powierzchnię dzianiny kilkanaście razy w jednym miejscu. Jeśli od razu robi się meszek i pierwsze kulki, sweter będzie się mocno mechacił.
  6. Obejrzyj szwy od środka. W swetrach kształtowanych, dzianych od razu w kształt przodu, tyłu i rękawów, przy szwach widać rządki zbieranych oczek, a części są połączone oczko w oczko, czyli ketlowane. Sweter szyty z wyciętych kawałków dzianiny ma w środku szwy overlockowe. Oba sposoby mogą być porządne, ale kształtowany zwykle lepiej leży i dłużej trzyma formę.
  7. Sprawdź wykończenie dekoltu i końcówki nitek. Nitki powinny być wplecione w dzianinę, a nie przycięte przy samym oczku.

Przydaje się też jedno oznaczenie z branży dziewiarskiej: numer maszyny, podawany jako gg. Im wyższy, tym drobniejsza dzianina. Swetry z grubych splotów to zwykle 3–5 gg, klasyczne średnie około 7 gg, a cienkie swetry pod marynarkę 12 gg i więcej.

Dlaczego sweter się mechaci i czy to wada

Zmechacenia powstają, gdy krótkie włókna wysuwają się z przędzy i przy tarciu zwijają się w kulki. Najwięcej ich pod pachami, na bokach i tam, gdzie ociera się pasek torby. Mechaci się każda wełna, a najbardziej ta z krótkich włókien, luźno skręcona i luźno dziana.

W czystej wełnie i kaszmirze zmechacenie jest największe na początku. Po dwóch, trzech golarkach luźne włókna się kończą i sweter mechaci się dużo mniej. W mieszankach z akrylem lub poliestrem jest odwrotnie: kulki nie odpadają, bo trzymają je mocne syntetyczne włókna, i wracają po każdym noszeniu. Kulki zdejmuj golarką do ubrań albo grzebieniem do kaszmiru, nigdy palcami.

Jak dbać o wełniany sweter

  • Wietrz sweter po noszeniu zamiast go prać. Wystarczy noc przy otwartym oknie.
  • Pierz, gdy pojawi się plama lub zapach, w 30°C, na programie do wełny lub ręcznie, płynem bez enzymów.
  • Nie wykręcaj. Zawiń sweter w ręcznik, dociśnij i susz na płasko, z dala od kaloryfera.
  • Przechowuj złożony, nigdy na wieszaku, bo ramiona się wyciągają.
  • Na lato schowaj sweter czysty, w zamkniętym pudełku albo worku, z kostką cedru.

Całą pielęgnację, od symboli na metce po sposoby na mole, opisałam w poradniku jak prać wełnę, len i jedwab.

Gdzie kupić wełniany sweter w Polsce

W sieciówkach też trafiają się niezłe swetry z merino, ale wełnę wolę kupować w polskich pracowniach: przędza jest tam zwykle miększa, swetry dłużej trzymają kształt, a o skład i przędzę łatwiej dopytać bezpośrednio markę. W katalogu z wełną pracują między innymi:

  • Poppi, która szyje ubrania i bieliznę z polskiego lnu i certyfikowanej wełny merino, w 95% w małych polskich pracowniach, i nie produkuje nadwyżek.
  • Nomade Clothing, która szyje wyłącznie na zamówienie, między innymi ze 100% wełny merino.
  • BezAle z Radomia, szyjąca w limitowanych kolekcjach na zamówienie z lnu, bawełny, wełny i kaszmiru.
  • TartaniWełna, która tworzy lokalnie wełniane tekstylia z poszanowaniem tradycji rzemieślniczej.
  • Owca, z akcesoriami z merino i alpaki. Jak dobrać do swetra czapkę, szalik i rękawiczki, piszę w tekście o wełnianych akcesoriach.

Nie nosiłam rzeczy każdej z tych marek i nie wiem, jakie swetry mają w danym sezonie, więc opisuję je na podstawie tego, co same o sobie mówią. Zanim zamówisz, zapytaj o dokładny skład, grubość włókna i sposób łączenia części. Jeśli zastanawiasz się, czy droższy sweter się opłaca, policz koszt jednego noszenia w kalkulatorze.

Najczęstsze pytania

Który sweter jest najcieplejszy: merino, alpaka czy kaszmir?

Przy tej samej grubości dzianiny alpaka i kaszmir zwykle grzeją mocniej niż merino. Grubość przędzy i gęstość splotu mają jednak większe znaczenie niż rodzaj włókna, więc gruby sweter z merino będzie cieplejszy niż cienki z kaszmiru.

Czy wełna merino gryzie?

Większość osób nosi merino bez problemu bezpośrednio na skórze, bo ma bardzo cienkie włókna. Jeśli gryzie Cię nawet merino, sprawdź, czy w składzie nie ma innej, grubszej wełny, albo wybierz kaszmir lub sweter z bawełnianą podszewką przy szyi.

Czy wełniany sweter można prać w pralce?

Tak, jeśli metka nie zabrania prania w wodzie. Wybierz program do wełny w 30°C, płyn bez enzymów i niskie wirowanie, a potem wysusz sweter na płasko.

Jak sprawić, żeby sweter mniej się mechacił?

Wybieraj gęstą dzianinę z długich włókien i unikaj domieszki akrylu. Nie noś go codziennie pod paskiem torby, pierz na lewej stronie i zdejmuj pierwsze kulki golarką, zanim się zbiją.

Czym różni się lambswool od merino?

Merino pochodzi od owiec rasy merynos i ma bardzo cienkie włókna, więc jest delikatniejsza przy skórze. Lambswool to wełna z pierwszego strzyżenia młodych owiec różnych ras, miękka i ciepła, ale zwykle trochę grubsza od merino.

Jeśli szukasz swetra z polskiej pracowni, przejrzyj ubrania w katalogu Polska Picks i zacznij od jednego swetra w neutralnym kolorze, który założysz do większości rzeczy w szafie.

Kupuj świadomie. Wspieraj polskie marki.